De toekomst van cultuur: waarom musea en galerijen niet langer kunnen stilstaan
- Web
- Virtual reality
- 360°-fotografie
- 3D
Virtuele tours veranderen de manier waarop musea en erfgoedsites een wereldwijd publiek bereiken. Van de grootste Van Eyck-tentoonstelling ooit tot een 3D-museum zonder muren: Poppr toont wat er mogelijk is.
Het gebouw is niet de ervaring
Al decennialang opereren culturele instellingen vanuit een eenvoudige premisse: kom naar ons. De architectuur is de uitnodiging. De collectie is de beloning. Dat werkte toen er geen alternatief was. Vandaag zijn doelgroepen wereldwijd, is aandacht versnipperd, en zijn de instellingen die hun bereik laten groeien precies diegene die hun digitale aanwezigheid niet langer behandelen als een brochure, maar als een bestemming op zich.
Een goed gemaakte immersieve ervaring kan iets doen wat het gebouw zelf niet kan: een onderzoeker in São Paulo bereiken, een schoolgroep in Seoul, of een gezin in Manchester dat nog geen reis heeft geboekt, en hen een reden geven om te komen. Dat vervangt het fysieke bezoek niet. Het is wat mensen naar de deur brengt.
Uit Poppr's eigen werk in toerisme blijkt dat bezoekers die een 360° virtuele tour bekijken een 50% hogere conversieratio hebben bij het maken van een boekingsbeslissing. Hetzelfde principe geldt voor museumbezoeken: mensen engageren zich voor ervaringen die ze zich al kunnen voorstellen van binnenuit.
Toen de deuren moesten sluiten
In februari 2020 opende het MSK Gent de grootste Jan van Eyck-tentoonstelling ooit. Bijna 130.000 bezoekers kwamen dichter bij Van Eyck dan ooit tevoren mogelijk was, voor meer dan 120 meesterwerken, waaronder de gerestaureerde buitenpanelen van Het Lam Gods, voor het eerst verenigd met andere werken van Van Eyck. Zes weken later dwong COVID-19 het museum te sluiten. Toerisme Vlaanderen en het MSK klopten aan bij Poppr.
Wat volgde was een volledige reconstructie van de tentoonstelling online, met een kwaliteit die overeenkwam met de ambitie van de tentoonstelling zelf. Poppr bouwde:
Wat immersief echt betekent
Het woord "virtuele tour" is verwaterd. Een diashow met een pan-effect is niet immersief. Een log plug-in die slecht werkt op mobiel evenmin. Bij Poppr betekent immersief iets specifieks:
- 360°-beeldmateriaal in 20K resolutie, handmatig gestitcht en nabewerkt in post-productie
- Begeleide storytelling die het tempo van de kijker volgt, niet een vooraf bepaald script
- Hotspots en contextlagen die nieuwsgierigheid belonen in plaats van ontmoedigen
- Native weblevering zonder headset, download of drempelverhoging
Toen de stad Mechelen Poppr inschakelde voor de 500ste verjaardag van de Sint-Romboutstoren, legde het team de kathedraal vast vanuit meer dan 3.900 hoeken, bouwde een nauwkeurig 3D-model met behulp van fotogrammetrie en gebruikte een 17de-eeuwse architectuurtekening om de onvoltooide spits te reconstrueren in augmented reality, te bekijken via elke smartphone. Bezoekers konden vijf eeuwen geschiedenis doorscrollen in veertig seconden, of urenlang vertoeven.
Op de rol van fotogrammetrie in dit soort werk gaat dit artikel dieper in op hoe 3D-modellen worden gebouwd vanuit fotografie.
Een museum zonder muren
Niet elke culturele instelling heeft een gebouw om online te zetten. Film Secession, een onafhankelijk platform gewijd aan filmgeschiedenis, stond voor precies die uitdaging. Er waren geen zalen om te fotograferen. De collectie bestond uit ideeën: films, gearchiveerde interviews, kritieken en verbanden tussen filmmakers doorheen decennia en continenten.
Poppr bouwde een 3D-museum zonder muren. Een volledig navigeerbare ruimte waar bezoekers tussen filmmakers, tijdperken en kunstvormen bewegen zoals ze door een fysieke galerij zouden wandelen. Het platform werd volledig op maat gebouwd, met curatoriale logica ingebakken in de navigatie zodat verbanden organisch opduiken tijdens het verkennen. Geen locatie. Geen openingsuren. Geen capaciteitslimiet.
Dit toont iets belangrijks voor culturele instellingen van alle soorten: hetzelfde denken dat een historische kathedraal of een wereldklasse tentoonstelling online brengt, kan ook iets bouwen dat nooit fysiek heeft bestaan. Reizende tentoonstellingen, tijdelijke collecties, digitale archieven en instellingen zonder vaste stek vallen allemaal binnen de scope.
Het pleidooi voor duurzaamheid
Culturele instellingen zijn vaak voorzichtig als het over ROI gaat, en dat is begrijpelijk. Een goed gebouwde virtuele ervaring geeft daar direct een antwoord op, want het is geen eenmalig campagne-asset. Het is een permanent onderdeel van de digitale aanwezigheid van een instelling. Bekijk wat het oplevert:
- Jaarrond engagement, onafhankelijk van openingsuren, seizoenen of capaciteitsgrenzen
- Wereldwijd bereik met meertalige ondersteuning vanaf dag één, zoals de Van Eyck-tour bewees in 8 talen
- Educatieve partnerschappen met scholen en universiteiten die niet kunnen reizen
- Toegankelijkheid voor bezoekers met mobiliteitsbeperkingen, een consequent onderbedeeld publiek
- Bruikbare data via de ingebouwde analytics en CRM-integratie van Poppr, zodat instellingen weten wie er bezoekt, vanwaar, en wat hen het meest aanspreekt
Die data vormt toekomstige tentoonstellingen, stuurt collectiebeslissingen en geeft ontwikkelteams iets concreets om aan fondsenwervers te tonen. De Van Eyck-tour ging niet offline toen de fysieke tentoonstelling sloot. Hij bleef werken. Dat is het verschil tussen een digitale ervaring die voor een moment is gebouwd en een die is gebouwd om te blijven.
De vraag is niet of je het doet
De vraag is of je het goed doet. Er zijn goedkope manieren om een 360°-camera in een galerie te plaatsen en het een virtuele tour te noemen. Er zijn ook manieren om iets te bouwen dat een persoon even het gevoel geeft dat hij middenin een verhaal staat: dat het verleden dichtbij genoeg is om aan te raken, dat de kunst naar hem terugkijkt.
Culturele instellingen hebben altijd het verschil begrepen tussen een reproductie en een origineel. Hetzelfde onderscheid geldt voor immersieve ervaringen. De instellingen die culturele betrokkenheid in het volgende decennium zullen bepalen, denken hier al over na. Ze vragen zich niet af of hun publiek online is. Ze vragen zich af hoe ze hen daar kunnen ontmoeten met iets dat de moeite waard is om bij te blijven.